ŞİMDİ DE ÇÖRÜMŞEK BÖLGESİNDEYİZ
Çörümşek yöresinde terkedilmiş ve sonradan yeniden canlandırılmaya çalışılan o kadar köy var ki… 1563 yılında Derikli Viranı diye bir köy var. Burada Çiçekli Türkmenleri yaşıyor ve 35 neferler. Çörümşek Viranı isimli bir köy var, muhtemel ki nahiye adını bu eski köyden alıyor. Burasının geliri Alaüddevle Bey’in Zaviyesine gidiyor.
Poşanı köyü yakınlarında Başınyayla mezraı bulunuyor. Onun yanındaki Öyüklü Viran mezraında ise Kuloğlu Türkmen oymağı ziraat yapmakta… Çörümşek havalisi Çiçekli Türkmenlerinin yurdudur. Hanlu köyünde 35 nefer Çiçekli Türkmeni var. Bunlardan dördü sipahi olarak kaydedilmiş. Üçü Hamzaoğlu ailesinden (Hasan, Turak ve Hüseyin), biri de Hasanoğullarından Mehmet…
Bey Viranı köyünde ise 13 nefer var ve üçü sipahi… 15 de eşkinci adı verilen sipahilerden bulunuyor. Sipahiler Kasımoğlu sülalesinden imişler: Yahya, Yakup ve oğlu Süleyman… Beyviranlılar köylerinin yakınında Karakuyu mezraında ve Ağılcık mezraında da ziraat yapıyorlar. Bu bölgede bir de Hunu viranı mezraı var ki Köpekli Türkmenleri ekip biçiyor.
Şimdi de 32 neferlik Ağcaviran köyündeyiz. Bu köyde de Peyamioğulları ve Bediroğullarına mensup sipahiler yaşıyor. Peyamioğullarından Yevmülhayr, Budak, Pirbende, Yusuf, Hakverdi ve Hasan ile Bediroğlu Mehmet sipahi olarak kaydedilmişler.
28 neferlik Beserek Tepe köyü de tam bir sipahi yatağı… Bayatoğlu Murat ile oğlu Yağmur, Ahiyanoğlu Ali, Üveys oğlu Minnet ve biraderi Bektaş, Ali oğlu Abdulgani ve biraderi İlyas, Veledoğlu Erim ve oğlu Budak ile İsmail, Hızıroğlu Bali ve kardeşi Turalı ile Yakup oğlu Yusuf…
Karatay Sultan Köyü… Bugün Bünyan ilçesine bağlı olan Karadayı köyü, 16. yüzyıl Maraş tahrir defterinde (1563) Karatay Sultan köyü olarak geçer. O tarihte Bünyan ilçesi, Sarımsaklı adıyla Kayseri’ye bağlı bir köy iken Sarımsaklı’dan sonraki bölgeler Maraş vilayetine bağlıydı ve bu cihetteki Kayseri toprakları Maraş’a bağlı dört nahiye merkezi oluşturuyordu: Zamandu, Pınarbaşı, Hınzırı ve Çörmüşek. Karatay Sultan köyü, Çörmüşek nahiyesine bağlıydı.
Karatay Sultan Köyü, Karatay Sultan Vakfı’na ait olup köyde oturanlar da Karatay Sultan Vakfiyesinin evlatları olarak kabul ediliyordu. Bunların isimleri şöyleydi:
10. Şeyh Piri veled-i Şeyh Nazır (Şeyh Nazır oğlu Şeyh Piri)
11. Abdülselam veled-i o. (Onun oğlu Abdülselam)
12. Şeyh Nazır birader-i o. (Onun kardeşi Şeyh Nazır)
13. Şeyh İbrahim birader-i o. (Onun kardeşi Şeyh İbrahim)
14. Şeyh İsmail birader-i diğer (Diğer kardeşi Şeyh İsmail)
15. Ebülhayr veled-i Şeyh Nazır (Şeyh Nazır oğlu Ebülhayr)
16. Yakub veled-i o (Onun oğlu Yakup)
17. Hacı Bereket veled-i Ali (Ali oğlu Hacı Bereket)
18. Ahmet veled-i Veli (Veli oğlu Ahmet)
10. Selim birader-i o. (Onun kardeşi Selim)
11. Mahmud birader-i diğer (Diğer kardeşi Mahmut)
12. Ebül Kasım birader-i diğer (Diğer kardeşi Ebül Kasım)
13. Abdül Kasım birader-i diğer (Diğer kardeşi Abdül Kasım)
14. Şeyh Ümmet veled-i Şeyh Selim (Şeyh Selim oğlu Şeyh Ümmet)
15. Abdullah veled-i o. (Onun oğlu Abdullah)
16. Süleyman veled-i Şeyh Dursun (Şeyh Dursun oğlu Süleyman)
17. Yusuf veled-i o. (Onun oğlu Yusuf)
18. Davud veled-i Turak (Turak oğlu Davut)
19. Mirza veled-i Şeyh İsa (Şeyh İsa Oğlu Mirza)
20. İsa veled-i o. (Onun oğlu İsa)
21. Musa birader-i o. (Onun kardeşi Musa)
22. Tanrıverdi birader-i diğer (Diğer kardeşi Tanrıverdi)
23. Hüseyin veled-i Mehmed (Mehmet oğlu Hüseyin)
24. Ramazan veled-i Hüdaverdi (Hüdaverdi oğlu Ramazan)
25. Şaban birader-i diğer (Diğer kardeşi Şaban)
26. Pir Galib birader-i diğer (Diğer kardeşi Pir Galip)
27. Abdülgani veled-i Kılıç Fakih (Kılıç Fakih oğlu Abdülgani)
28. Abdurrahman birader-i o. (Onun kardeşi Abdurrahman)
29. Veli veled-i Canyar (Canyar oğlu Veli)
30. Abdi veled-i o. (Onun oğlu Abdi)
31. Mahmud veled-i Küçük (Küçük oğlu Mahmut)
32. Sofu veled-i o. (Onun oğlu Sofu)
33. Abdülkerim birader-i o. (onun kardeşi Abdülkerim)
34. Mirza birader-i diğer (Diğer kardeşi Mirza)
35. Mehmed veled-i Küçük (Küçük oğlu Mehmet)
36. Şaban veled-i o. (Onun oğlu Şaban)
37. Seyyid Ahmed veled-i Küçük (Küçük oğlu Seyit Ahmet)
38. Kasım veled-i o. (Onun oğlu Kasım)
39. Ahi veled-i Şah Veli (Şah Veli oğlu Ahi)
40. Mehmed veled-i o. (Onun oğlu Mehmet)
41. Ümmet veled-i Kaya (Kaya oğlu Ümmet)
42. Haydar veled-i o. (Onun oğlu Haydar)
43. Tanrıverdi veled-i Kara ( Kara oğlu Tanrıverdi)
44. Hüseyin veled-i o. (onun oğlu Hüseyin)
Köy halkı, Dulkadirli Beyleri olan Ali Bey ve Alaüddevle Bey’den alınmış bir belge ile birçok divani vergilerden muaf tutuluyordu.
Karatay köyü yakınlarında bulunan Mancuklar köyü de 54 neferden oluşmaktaydı ve gelirleri Alaüddevle Bey Vakfına bağışlanmıştı. Bu köyün yakınlarında bulunan Selim Oğlu Şeyh İlyas’ın bir çiftliği vardı ve Şeyh İlyas’ın öşür vergisinden muaf tutuluyordu.
Mancıklar köyünde de 16 nefer Karatay Sultan Vakfı evladı olarak ismen biliniyordu.
17. Canbolad veled-i Musa (Musa oğlu Canpolat)
18. Musa veled-i o. (Onun oğlu Musa)
19. Veled-i veled-i Musa (Musa oğlu Velet)
20. Mustafa birader-i o. (Onun biraderi Mustafa)
21. Yakub birader-i diğer (Diğer kardeşi Yakup)
22. Halil veled-i Şeyh Tura Beg (Şeyh Tura Bey oğlu Halil)
23. İbrahim veled-i Turak (Turak oğlu İbrahim)
24. İshak birader-i o. (onun kardeşi İshak)
25. Hüseyin birader-i diğer (diğer kardeşi Hüseyin)
26. Şeyh Kasım veled-i Şeyh İlyas (Şeyh İlyas oğlu Şeyh Kasım)
27. Mevlana Emir birader-i o., Müderris ( Onun kardeşi Mevlana Emir aynı zamanda müderris imiş.)
28. Mustafa veled-i o. (Onun oğlu Mustafa)
29. Veli veled-i Yakub (Yakup oğlu Veli)
30. Abdi veled-i o. (Onun oğlu Yakup)
31. Abdi veled-i o. (Onun oğlu Abdi)
32. Abdurrahman biraderi o. (onun kardeşi Abdurrahman)
Civar köyleri şöyle bir dolaşacak olursak 2 nefer ve 7 eşkincinin yaşadığı Pir Köyü, 13 neferin bulunduğu Puşani (Poşanı) Köyü, 39 neferin yaşadığı Közüre (Kösüre) köyü, 31 nefer ve 3 eşkincinin yaşadığı Böcgün köyü (Mendegi mezraı da bu köye bağlıydı) , 13 neferin yaşadığı Samağar Viranı köyü (Bu köyde Selimoğlu Kasım’ın Çiftliği de vardı), Taçın köyü yakınlarında bulunan ve Hamzalı oymağının ziraat ettiği 13 neferden oluşan İnlice Köyü (bu köyden Hamzaoğlu Göğüş ile biraderleri Ali ve Kalender sipahi idiler), 10 neferden oluşan Çaylaklu köyü (Bu köyden de Mahmutoğlu Mehmet ve Hüseyinoğlu Emir sipahi idi)
Ve Taçın köyü… Taçın köyü adını Taçınlı adı verilen Türkmen obasından alıyordu. Köy gelirleri, Alaüddevle Bey Zaviyesi Vakfı’na aitti. Köyde Bayatoğulları ve Hacı Ümmetoğulları 5 sipahi çıkarıyordu. Bayatoğullarından Murat, Ferhat ve Bayezid ile Hacı Ümmetoğullarından Taceddin ve Şükrullah sipahi idiler.
24 neferden oluşan Tekneli köyü (Kayapınar ve Taşlık mezraları bu köye bağlıydı) Dulkadirli Süleyman Bey Zaiyesi Vakfına kaydedilmişti.
Gülüce Viranı köyü de Alaeddevle Bey Zaviyesine Vakfına kayıtlı olup bu köyde de Velioğlu ve Koca Sami Ailelerinden sipahiler bulunuyordu. Velioğlu Mehmet, Koca Samilerden Çırak, Turabi ve Gazi…
Şıvgın (Sıvgın) köyü 122 neferlik büyük bir gayrimüslim köyü idi. Bu köyden de Velioğlu Pir Süleyman ve kardeşi Pir Budak sipahi olarak bulunuyordu.
Mamaşa (Memaşa) köyü… Düşri mezraı ile birlikte 23 nefere ulaşan köy, Alaeddevle Bey Zaviyesine kayıtlı. Bu köyde Seyyid Selahaddin evlatları oturmakta imiş. Köyde oturanların isimleri hep seyyid adıyla başlıyor:
1. Seyyid Hasan oğlu Seyyid Mehmet
2. oğlu Seyyid Methi
3. biraderi Seyyid Dursun
4. Seyyid Hasan oğlu Seyyid Selim
5. Seyyid Hoca oğlu Seyyid Hızır
6. onun oğlu Seyyid Hasan
7. biraderi seyyid Ebul Hadi
8. seyyid Hoca oğlu Seyyid İmad
9. seyyid Hacı oğlu Seyyid Ali
10. biraderi Seyyid Salih
11. Seyyid Hacı oğlu Seyyid Veli oğlu Seyyid Emin
12. Seyyid İlyas oğlu Seydi
13. onun biraderi Seydül Rahman
14. Seyyid İmam oğlu Seyyid Halil
Belviran köyü 18 neferden oluşuyor. Hüdaverdioğlu ailesinden üç kişi sipahi olarak kaydedilmiş. Şah Veli, Şah Ali ve Süleyman.
Karacavenk köyü Duladirli soyundan Melik Arslan Bey Zaviyesine kaydedilmiş. Köyde bulunan bu zaviyenin zaviyedarı da Şeyh Ümmet oğlu Saru Şeyh imiş. Saru şeyh de oğlu Seydi de çift vergisinden muaf tutulmuşlar.Köy de hem Müslümanlar, hem de gayri Müslimler birlikte yaşıyorlar. 22 Müslüman nefer ve 27 de gayrimüslim kaydedilmiş. (1563)
Bu civarda gayrimüslim köylerine de rastlanıyor. O tarihte Erkek 162 neferlik büyük bir gayrimüslim köyü olarak gözüküyor. Bugün nerede olduğunu bilemediğimiz 17 neferlik Herne köyü ile 27 neferlik Hargene köyü de gayrimüslimlerle meskun. 63 neferlik Zeresın köyü de gayrimüslim köyü olup Ağını ve Edigi adlarını taşıyan mezraları var.
Zamantı’nın Çiçekli ve Akdağlı Türkmenleri ile beraber en kalabalık Türkmen oymaklarından birisi de Süleymanlı oymağıdır. Bu oymak Güney mezraında (Karatay Sultan Vakfına kayıtlı) ve Zerezek köyünde ise 37 nefer olarak bulunuyor. Zerezek köyünde 6 nefer eşkinci bulunduğu gibi Süphanverdi ailesinden Yusuf ve biraderi Yakup sipahi olarak kaydedilmiş. Köyde iki çiftlik var. Bunlardan birisi Hamzaoğlu Elhan Çiftliği olarak biliniyor. Süleymanlı oymağının en geniş bulunduğu köy ise 76 neferden oluşan Kozcağız (Koçcağız) köyüdür. Dölücek mezraı da bu köye bağlıdır.
Yöredeki Türkmen köylerinden biri de Girgin köyüdür. 61 neferlik bu köyün diğer adı Köpekli’dir ve Köpekli Türkmenlerinin adını taşımaktadır. Köyden Seyit Fakih oğlu Yusuf ve oğlu Hüseyin ile Haliloğlu Yusuf’un biraderi Mustafa sipahi imişler.
16 neferlik Rubaba (Zubaba) köyü de Üç Pınar bölgesinde imiş. Bu köyden de Mutahharoğlu kabilesinden Ümmet ve Hamza sipahi olarak kaydedilmişler.
Alişarlı Türkmenlerinin köyü olan Ortaviran’da ise 4 nefer kaydedilmiş. Bu köyden Ali oğlu Hacı Hamza ve akrabaları ise Koramaz’a bağlı Sultan İni ve Arat Dağı yaylalarındaki Güllüce ve Rubaba (Zebaba) Yaylasında yaylamakta imişler.
Gezerek köyü 27 neferden meydana gelmiş ve Hüseyinoğlu ailesinden Hasan Ali ve Şah Veli sipahi olarak kaydedilmişler. Travşın köyünün diğer adı ise Söksün imiş. Bu köyde 75 neferden oluşan büyükçe bir köydür.
Gelelim Kızılviran (Kızılören) köyüne… Burada oturan Türkmenlere Kızılviranlı Türkmeni deniyor ve 75 neferden oluşuyorlar. Köyde Yusufoğlu, Çeçeoğlu ve Melikgazi oğlu aileleri sipahi yolluyorlar. Yusufoğlu ailesinden Maruf, Murat ve Hasan; Çeçeoğlu evladından Hüdaverdi Çeçe Oğlu Turak, biraderleri İsmail ve Behram …Köy halkının ziraat ettiği Görgüce ve Satı Kalesi mezraları da köyün yakınında imiş.
Çiraz köyü ( ya da Şiraz)… 67 nefer var köyde… Emrullahoğlu Ramazan adına kayıtlı bir çiftlik var. Köyden Hızıroğlu Dönmez, biraderleri Demir ve Bektaş ile Musa Çelebi oğlu Abdüllatif, Küçükoğlu İskender, biraderleri İsfendiyar ve Seydi ile Emrullahoğlu Ramazan sipahi imişler.
Bölgeyi şöyle bir gezersek… Zeresın köyü yakınlarında Hızır Tekin mezraı var. Ağca mescit köyü 26 nefer ve köyde Sülemiş Çiftliği adında bir çiftlik var.
Göllüce / ya da Güllüce köyündeyiz şimdi. 60 nefer sayılmış. Köyde Ahmet Fakih’in tasarrufunda tuttuğu bir Eflas (Uflaz ya da Oflaz) Çiftliği var. Bu çiftlikte bulunan 4 fert, avarız vergisinden muaf tutulmuşlar. Bu dört kişi Ahmet Fakih Eflaz ve oğlu Mahmut; Eflazoğlu Karaca Şah Murat ve oğlu Uğurlu…
Dulkadiroğullarından Alaedevle Bey Zaviyesine kayıtlı tahtalasun köyünde ise 9 nefer yaşıyor. Köyde bir de Saru Hoca Çiftliği var.
Şeredur Köyü de Karatay Sultan Vakfına kaydedilmiş. Köyde 72 nefer gayrimüslim yaşıyor. Hasa (Hassa) köyü ise 55 neferlik bir başka gayrimüslim köyü… Köyün bugünkü Türkmen sakinleri o gün (1563) daha köyde değiller. Köyün bugünkü sakinlerinin yöreye gelmesi yaklaşık 200-250 sonra gerçekleşecek.
Ağca İn köyünde 29 nefer yaşarken, Menkit köyünde 44 nefer ve 6 eşkinci yaşıyor. Bu köyde Terslik adı verilen Türkmen obası ziraat yapıyor. Bu Türkmenlerden Aydoğmuş ailesine mensup Emir, Çelebi, Alparslan ve Süphanverdi ise sipahi olarak kaydedilmişler.
Bu civarda Kesrik ve Kul Yusuf Mezraları bulunuyor. Çevlik köyü ise (Kaya Fakih / ya da Kara fakih) adıyla da biliniyor. Çevlik köyünde Paşa beyli Türkmenlerinden 4 nefer oturuyor. Bunlar Hayatioğlu ailesi olarak biliniyorlar ve dördü de sipahidir. Hayati oğlu Sadiyar ve oğlu Mahmut, Hayatioğlu Mehmet ve oğlu Ahmet…
Zek köyü ise 134 neferlik bir gayrimüslim köyü… Bu köyün bugünkü Türkmen ahalisi ise 200-250 yıl sonra bölgeye gelecekler. Zek köyünün yanında 6 neferlik Göçki köyü ve Zerehın (Zelfin) mezraı da gayrimüslimlerle meskun. İşin ilginç yanlarından biri de Göçki adını taşıyan köyün Türkmen obasının adını taşımasıdır. Göçkiler, aslında Türkmen oymağı idiler. Belki de bu köyü boşaltıları halde köyün eski adı muhafaza edildiğinden bu durum meydana gelmiş olabilir. Zerehın ise bugünkü Zelfin köyü… Bu köye de Avşarlar Türkmenlerinin iskanı 1563’ten 200-250 yıl sonra gerçekleşmiş.
Bücüş köyü 14 neferden meydana geliyor. Köyde Dulkadirli Umerasından Sipahizade İsmail, oğlu Selman, diğer oğlu Ahmet, biraderleri, Sarı, Ümmet, Hüseyin ve Uğurlu hep sipahi olarak kaydedilmişler.
Bölgeye şöyle bir göz atacak olursak… Gözbaba mezraı nefer (yanında Burunsuz mezraı da var), Çördek Köyünde 4 nefer Terslik Türkmeni oturuyor. Çiraz köyü yakınında Bazargan mezraı var. Hazraşah köyü ise Ebü’l-nida adıyla da biliniyor ve 103 nefer gayrimüslim yaşıyordu. Bugünkü Türkmen sakinleri daha köye yerleşmemişlerdi. Bacalıca Köyünde ise Süleymanlı Türkmenlerinden 16 nefer yaşıyordu.
Hazarşah köyü yakınlarında Gezgeme, Sakmolu, Abdullah Viranı, Ballıkuyu, Karacı Yurdu, Karamır (diğer adı Sekenlü), İsratil Viranı ve Küp Çukuru gibi mezralar var. Küp Çukuru’nda Taçın Türkmen oymağı ziraat ediyormuş. Bu mezrada Piri Fakih isimli bir çiftlik de var.
Zamantı’nın en ilginç köylerinden biri de El Kendin köyüdür. 107 neferden oluşan köyün 85’i gayrimüsim olarak kaydedilmiş. “El kent-i-n” adı Türkçe bir ad olduğu gibi bizim Elazığ yöremizde ve Azerbaycan’da El Kendi, Han Kendi gibi isimlerle aynıdır. Bu köyde Dede İlbaşı’nın Çiftliği vardı.
Bu köyün yakınlarında Koru Alakilise, Şeyh Viranı, cedid ,Şehir Viranı , Bostanlık ve Güristan adında mezralar gözüküyor.
32 neferden meydana gelen Kapuluca köyündeyiz. Burada Kınık oğulları ziraat ediyorlar. Köyde Seydi Ahmet Kabilesine ait Piri Çiftliği var. Seydi Ahmet Kabilesinden Piri ve Gülabi ile kardeşleri Mansur, çocukları İbrahim, Halil, Maksut, Uğurlu hep sipahi oldukları gibi Seydi Ahmet kabilesinden Mehmet ve biraderi Mahmut ile Ramazan oğlu Mestan da sipahi imişler.
Bu köyün yakınlarında Yenice ve Yahya Pınarı mezraları var ve burada da “sayyadlar” ziraat ediyorlar. Güvercinli mezrası ise Kaçgar Köyündeki Alaeddevle Bey Vakfına kaydedilmiş. Tura Bey Şeyhlü oymağı mezrada ziraat ediyormuş.
Çamrama yakınında Belviran mezraı, Söğüt Deresi mezraı, Hasa köyüne bağlı Susuz mezraı da vardı.
Zamantı yöresi önemli orman alanlarına sahipti. Sağna Kaya, Kızılca Abad, Düklük Kaya, Alın Pınarı, Yassı Pınar, Sungur Yurdu, Satılmış Koyağı, Çağılgan, Çerçi Yurdu, Halife Pınarı, Boğaz Kaya gibi mevkilerde önemli koruluklar bulunuyordu.
Ermin mezraı ise daha köy olmamıştı. Bu bölgede Koramaz Dağı yakınlarındaki Sarı Çiçek Yaylasında Danişmentlü Türkmenleri; Çoban Öldüren Yaylasında ise Çiçekli Türkmenleri bulunuyordu.
Yorum Yazın